Nakaz zapłaty od PRA Group i funduszu Horyzont – co sprawdzić i jak się bronić

Nakaz zapłaty, w którym powodem jest fundusz Horyzont, a w piśmie przewija się nazwa PRA Group, zaskakuje wiele osób. Nigdy nie brały pożyczki w żadnej z tych firm. Od doręczenia nakazu w postępowaniu upominawczym masz dwa tygodnie na sprzeciw. W tym czasie warto ustalić, czyj to dług, skąd fundusz go ma i czy w ogóle można go jeszcze dochodzić.

Do naszej kancelarii co jakiś czas trafiają klienci z takim nakazem w ręku. Zwykle pytają o to samo: kim jest Horyzont, skoro umowę podpisywali z bankiem albo operatorem komórkowym? Poniżej wyjaśniamy, jak to wygląda od strony prawnej i co sprawdzamy w takich sprawach w pierwszej kolejności.

Horyzont, PRA Group i Twój pierwotny wierzyciel. Kto tu kim jest?

W pozwie występują zwykle trzy podmioty i łatwo je pomylić.

• Pierwotny wierzyciel to firma, z którą zawarłeś umowę: bank, firma pożyczkowa, operator telefonii.
• Horyzont Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (w pismach często w skrócie Horyzont NSFIZ, w starszych także jako Horyzont Niestandaryzowany Fundusz Wierzytelności) to fundusz, który odkupił wierzytelność. To on jest powodem, czyli stroną, która Cię pozywa.
• PRA Group Polska sp. z o.o. z Warszawy (KRS 0000517951) zarządza wierzytelnościami funduszu. To od niej przychodzą listy, telefony i zaproszenie do portalu klienta.

Sprzedaż długu bez Twojej zgody jest co do zasady dozwolona, chyba że wyłącza ją ustawa albo umowa (art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego). Więcej o tym, co się wtedy dzieje, piszemy w artykule Czy bank może sprzedać mój dług?. Dla Ciebie liczy się jedna rzecz: wobec funduszu możesz podnieść wszystkie zarzuty, które miałeś wobec poprzedniego wierzyciela (zbywcy) w chwili, gdy dowiedziałeś się o przelewie (art. 513 § 1 KC). Przy kilku cesjach zarzuty idą za długiem dalej.

Nie znam tej firmy, więc mogę nakaz zignorować?

Nie. To najczęstszy i najdroższy błąd. Nakaz zapłaty, od którego nie wniesiono sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku (art. 480² § 4 KPC). Fundusz dostaje wtedy podstawę do egzekucji, a do kwoty z pozwu dochodzą koszty procesu i koszty komornicze. To, że nie podpisywałeś niczego z Horyzontem ani z PRA Group, niczego nie zmienia. Ważne jest to, czy dług, który fundusz kupił, istnieje i czy da się go jeszcze dochodzić. Dokładnie sąd zbada to dopiero po Twoim sprzeciwie: w zwykłym sądzie od razu, a w sprawie z e-Sądu wtedy, gdy fundusz złoży nowy pozew i będzie musiał przedstawić dowody.

Dług mógł przejść przez kilka rąk

W sprawach Horyzontu często mamy do czynienia z więcej niż jedną cesją. Przykład podaje sama PRA Group na jednej ze swoich stron powitalnych: wierzytelności z umów o usługi telekomunikacyjne przeszły tam z innego funduszu sekurytyzacyjnego do Horyzontu 31 marca 2023 roku. Każde takie przejście fundusz musi wykazać dokumentem.

Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z danego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 KC). W praktyce oznacza to, że Horyzont musi udowodnić:

1. że umowa z pierwotnym wierzycielem w ogóle istniała i ile z niej wynikało,
2. że każda kolejna umowa cesji objęła właśnie Twoją wierzytelność, a nie tylko jakiś pakiet,
3. jak wyliczono kwotę: kapitał, odsetki, opłaty i koszty dodane po drodze.

W e-Sądzie pozew zawiera tylko listę dowodów, bez samych dokumentów. Dopiero w zwykłym sądzie zobaczysz, co fundusz naprawdę ma. Jeśli jest tam tylko wyciąg z listy wierzytelności i ogólne potwierdzenie przelewu, to słaby materiał dowodowy. Zanim cokolwiek podpiszesz albo zapłacisz, możesz zażądać informacji o źródle długu. Służy do tego wniosek o informację o długu.

Przedawnienie i limit trzech lat w e-Sądzie

Fundusze często pozywają w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Tam obowiązuje osobna zasada: w e-Sądzie można dochodzić tylko roszczeń, które stały się wymagalne w ciągu trzech lat przed wniesieniem pozwu (art. 505^29a Kodeksu postępowania cywilnego). Jeżeli Twoja umowa została wypowiedziana dawno temu, sprawdź daty podane w pozwie. To jeszcze nie przedawnienie: o starsze roszczenie fundusz może pozwać w zwykłym sądzie.

Osobną sprawą jest przedawnienie. Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady po trzech latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 KC). Po upływie przedawnienia nie można domagać się od konsumenta zaspokojenia roszczenia (art. 117 § 2¹ KC). Sąd może wyjątkowo nie uwzględnić przedawnienia ze względów słuszności (art. 117¹ KC), ale to rzadkie sytuacje. Szczegóły, w tym to, kiedy bieg przedawnienia się przerywa, opisaliśmy w artykule Przedawnienie długu – co warto wiedzieć?.

Plan na 14 dni od odebrania nakazu

Termin na sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym to dwa tygodnie od dnia doręczenia (art. 480² § 2 pkt 1 KPC). Liczy się dzień odbioru listu, a nie dzień, w którym otworzyłeś kopertę. Jeśli listu nie odebrałeś, doręczenie zwykle uznaje się za dokonane po 14 dniach od pierwszego awizo. W e-Sądzie działa to tylko wtedy, gdy list szedł na adres z rejestru PESEL (art. 505³⁴ KPC). Termin kończy się w tym samym dniu tygodnia dwa tygodnie później, a gdy wypada w sobotę albo święto, przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.

• Dzień 1–2 (licząc od dnia po doręczeniu). Zapisz datę doręczenia. Sprawdź sygnaturę i to, czy nakaz wydał e-Sąd (Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie), czy sąd w Twoim mieście.
• Dzień 3–7. Porównaj pozew z tym, co pamiętasz i co masz w domu: umowę, potwierdzenia wpłat, korespondencję. Zanotuj daty wymagalności.
• Dzień 8–12. Przygotuj sprzeciw. Wskaż, czy zaskarżasz nakaz w całości czy w części, i podaj zarzuty (art. 480³ § 2 KPC).
• Najpóźniej dzień 14. Wyślij sprzeciw. W sprawie z e-Sądu możesz to zrobić przez system albo na papierze, listem poleconym przez Pocztę Polską do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny. Liczy się data nadania w placówce Poczty Polskiej. Nie zostawiaj tego na ostatnią godzinę.

W e-Sądzie do sprzeciwu nie dołącza się dowodów (art. 505³⁵ KPC). Po skutecznym sprzeciwie sąd umarza postępowanie w zakresie, w jakim nakaz stracił moc (art. 505³⁶ KPC). Fundusz może potem pozwać Cię w zwykłym sądzie. Jeśli zrobi to w ciągu trzech miesięcy od umorzenia, przyjmuje się, że pozew wniósł już w dniu złożenia go w e-Sądzie, co ma znaczenie dla przedawnienia (art. 505³⁷ § 2 KPC). Z sądu przyjdzie wtedy albo nowy nakaz zapłaty, albo pozew z wezwaniem do odpowiedzi. Gotowe pisma znajdziesz w PismoOdRęki.pl: sprzeciw od nakazu zapłaty z e-Sądu oraz odpowiedź na pozew i sprzeciw w zwykłym sądzie. Krok po kroku, jak złożyć sprzeciw, pokazujemy też w poradniku Jak poprawnie złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty.

List powitalny i portal klienta. Zapłacić, żeby mieć spokój?

Równolegle z pozwem albo tuż przed nim PRA Group wysyła zwykle list z zaproszeniem do portalu klienta i propozycją rozłożenia długu na raty. Brzmi to rozsądnie, ale uważaj na kolejność. Uznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2 KC). Za uznanie może zostać potraktowany podpisany harmonogram, wniosek o raty, a nawet częściowa wpłata. Przy długu już przedawnionym ugoda może z kolei oznaczać zrzeczenie się zarzutu przedawnienia (art. 117 § 2 KC).

Ugoda bywa dobrym wyjściem, ale dopiero wtedy, gdy wiesz, że dług istnieje i ile naprawdę wynosi. Kiedy lepiej jej nie podpisywać, wyjaśniamy w tekście Kiedy nie warto podpisywać ugody z firmą windykacyjną?. Pamiętaj też, że sama rozmowa z windykatorem nie wstrzymuje biegu terminu na sprzeciw.

Nakaz przyszedł na stary adres, a odezwał się komornik

Jeśli o sprawie dowiedziałeś się dopiero od komornika, najpierw sprawdź, czy nakaz w ogóle został prawidłowo doręczony. Gdy poszedł na adres inny niż w rejestrze PESEL albo doręczenie było wadliwe, termin na sprzeciw nie zaczął biec. Wtedy wnosisz o doręczenie nakazu na obecny adres i składasz sprzeciw. Jeśli doręczenie było skuteczne, ale nie mogłeś z niego skorzystać bez swojej winy, masz tydzień od ustania przyczyny uchybienia (zwykle od dnia, w którym dowiedziałeś się o nakazie), żeby złożyć wniosek o przywrócenie terminu razem ze sprzeciwem i uprawdopodobnić, że to nie Twoja wina (art. 168 § 1 i art. 169 KPC). Taki wniosek sam nie wstrzymuje egzekucji, o to trzeba wnieść osobno. W razie wątpliwości lepiej złożyć oba pisma z ostrożności. Więcej o takich sytuacjach piszemy w artykule Nakaz zapłaty, którego nie otrzymałeś, i egzekucja komornicza.

Nie wiesz, od czego zacząć? Ogólny schemat działania po odebraniu nakazu opisaliśmy w instrukcji krok po kroku.

Każdą sprawę oceniamy indywidualnie, nie obiecując z góry określonego wyniku.